Start

© All rights reserved to Marks Kraam

In Zweden wordt de eigenschap “bescheidenheid” gekoesterd. Ingetogenheid, underacting, ze hebben het uitgevonden. Ingrid Bergman, hoofdrolspeelster in onder andere Casablanca, is de verpersoonlijking.

In een dergelijk land is het niet verwonderlijk dat het meest geliefde en gezochte servies Bersa is, gemaakt bij Gustavsberg. De ontwerper is 1 van de meest gezochte keramisten van na Wereldoorlog 2 Stig Lindberg, 1916 - 1982.

Lindberg en Gustavsberg zijn haast synoniem, hij werkte er met korte onderbrekingen ruim 40 jaar van de 66 die hij heeft geleefd.

Zijn werk is sterk organisch geinspireerd, maar kleurrijker en grappiger dan het gemiddeld scandinavisch ontwerp. Uitbundig wordt het natuurlijk nooit, je bent en blijft een Zweed. Het werk van Lindberg is gesigneerd met initialen en een “handje”.

Bersa kwam in 1960 op de markt. Het was en is mateloos populair, de strakke vormgving en de repeterende bladeren spraken erg aan.

Bersa, Gustavsberg, Stig Lindberg






Na de oorlog wilde Arabia, ondanks de naam een Finse fabriek, een heel ander servies op de markt brengen, functioneel, zonder ornamenten. Men vroeg Kaj Franck, 1911 - 1989, dit servies te ontwerpen. In 1953 kwam hij met “Kilta”, een met geodriehoek en passer ontworpen servies, gebaseerd op cirkel, rechthoek en kegel. Inspiratiebron ongetwijfeld Bauhaus en Kubisme. Al het overbodige had hij van het servies weg gelaten, tot de randen van de borden aan toe. Makkelijk stapelbaar. De enige versiering waren de verschillende kleuren, door elkaar te gebruiken voor nooit dezelfde tafel. Verder was het eten natuurlijk de versiering op het bord. Kilta was al flink minimalistisch, met Teema ging hij nog een klein stapje verder, nog een ietsje consequenter, en fellere kleuren. Bovendien was Kilta aardewerk en Teema porselein, het verschil zit in de kleisoort en de temperatuur van de bakovens. Het kwam in 1981 op de markt en was in feite het uiterste binnen het minimalistisch spectrum. Het is een erg zuivere vorm, puur design, alleen bestond dat woord nog niet toen kilta op de markt kwam, men had het over

Arabia teema kilta










goede vormgeving. Design is eenvoudig, zuiver, functioneel en vernieuwend.
Kilta heeft de nederlandse vormgeving sterk beïnvloed, in het bijzonder Fris, jubilant, uit Edam, Goedewaagen en Gouda Regina.
Kaj Franck was, als veel van zijn tijdgenoten, een democratisch designer, design moest bereikbaar zijn voor iedereen. Je zou dan ook zeggen, een servies zonder decor en met zulke basale vormen, goedkoper kan het niet. Toch is Teema duur, je betaalt voor een nieuw bord, nog steeds in productie, snel 20 euro. Het is dus nooit een servies voor de arbeider geworden, meer voor dokters vrouwen, juristes en de hogere ambtenarij. Dankzij marktplaats is het servies nu wel bereikbaar voor de arbeider maar ik geloof dat die nog steeds voor “old country rose” kiest, niets mis mee natuurlijk. Franck vergat even dat de arbeider helemaal niet op design zat te wachten.




Zelfs bekertjes bij MacDonalds waren bedrukt met Bersa.

Kwalitatief is het aardewerk goed, weinig schilfers en bastjes of craquelee. Echter, het decor is makkelijk te beschadigen, door mes en vork of door de afwasmachine, daar kan het totaal niet tegen. Koop nooit over de post Bersa, ga het altijd even halen.

Als u Bersa verzamelt, zorg voor een goede portemonnee en heb veel geduld, zeker in Nederland heel erg lastig te vinden.

Prijs : kop en schotel 25 - 35, borden 20 per stuk, theepot 200, platte schaal 75.



Jaap Dommisse is 1 van de boeiendste pottenbakkers van de vorige eeuw.

Het werk is vrij moeilijk te vinden, hij had geen atelier met meerdere medewerkers, hij werkte voor zichzelf, het grootste deel van zijn werkzaam leven in Oosterbeek.

Hij was daar gekomen via Jan Schonk, die daar al werkte. In de jaren 50 werkte Dommisse met Schonk samen, in de jaren 60 werkte hij voor zichzelf.

Voor Jaap Dommisse was keramiek niet veel meer dan wat schildersdoek voor een schilder is. De schotel moet gemaakt worden, het doek moet gespannen worden, maar daarna kan het klodderen beginnen en het klodderen is dat waar het echt om gaat. Het is niet voor niets dat hij naast vazen veel wandborden gemaakt heeft als schilderijen aan de muur.

Er is dus geen enkel verband tussen vorm en decoratie.

De werkstukken van Dommisse zijn Cobra geinspireerd lees je altijd. Wat betekent dat?

Jaap Dommisse, 1928-1983







Het betekent dat er gewerkt wordt vanuit een tweede primitiviteit, de eerste primitiviteit was de kindertijd, nog niet gehinderd door enige kennis klodderen

kinderen er op los, daarna volgt een periode waarin je erg goed leert hoe het moet, deze periode probeert men van zich af te schudden, terug naar de puurheid. Die puurheid werd niet alleen bij kinderen gevonden maar ook bij primitieven en bijvoorbeeld bij grottekeningen.

Het werk van Dommisse lijkt er erg op, schijnbaar gedachtenloze krabbeltjes die gemaakt worden tijdens een lezing of vergadering, kinderlijk, primitief. Grof en breed neergezet, toch boeit het in hoge mate en blijft het boeien. Het is als geheimtaal wat je probeert te ontcijferen maar wat aldoor niet lukt. Is het abstract of is het eigenlijk toch wel wat, moeilijk te zeggen.

Het werk van Dommisse is best gezocht, prijs van een wandbord met een diameter van 29 cm is 200 plus, ook afhankelijk van hoe het werk gelukt is.

Vrijwel altijd gesigneerd met Jaap of Jaap Dommisse en met een getal, het glazuurnummer.

Het glazuur is kenmerkend, ruw met sprekende kleuren en daarop vaak een tekening van bruisglazuur.

Flora heeft veel typerende jaren 50 producten gemaakt, vooral vaasjes, schalen, en “verjaardagsaardewerk”, gebakstellen, pinda setjes. Bij mijn weten geen diner serviezen, blijkbaar herkenden zij wel de beperkingen van de klei uit de Gouwe.
De vaasjes zijn genummerd, dat is het nummer van de mal waaruit de vaas gemaakt is, en hebben daarnaast een decornaam. Het komt veel voor dat gelijk gevormde vaasjes verschillende decors hebben, vorm en decor vormden blijkbaar niet een onlosmakelijk geheel. Dus je hebt 1002 liane, 1002 tosca, 1002 is de vorm, een driehoekige schaal, met allerlei decors op dezelfde driehoekige schaal. Gezochte decors zijn Tosca, Artistique, Elite, Zebra, Rumba, Record met daar onder Capri, Palma, Tango Willy en Liane. Verder worden allerlei decors met geografische namen, Athene, Istanboel, ook wel gezocht. Niet gezocht en aan de straatstenen niet kwijt te raken zijn de paarse, oranje en witte vaasjes.

Flora Gouda








Flora vind ik aardig maar niet meer dan dat, het haalt niet het niveau van Wim Visser of Meydam met de Pinguin serie van Regina. Daarvoor is het niet authentiek genoeg, teveel imitatie, te vluchtig ontworpen. Omdat er veel verzamelaars zijn doet een Tosca vaasje toch gauw tussen de 50 en 100 euro. Als u gaat verzamelen, mijn tip zou zijn Liane, leuk experimenteel decor,slierten van koperoxide op witte ondergrond. Niet zo duur als Tosca Elite en dergelijke, en er is, tamelijk uniek voor Flora, een relatie tussen decornaamen decor, het decor Liane is gemaakt voor Tarzan. Flora is altijd gemerkt.
Op de foto een vaasje Capri en Tosca.

Mark’s Kraam > Design info > Aardewerk > Pagina 4

Pagina 1  2  3  4

Als u leuke aanvullende informatie heeft over de ontwerper, de fabriek of het ontwerp, mail me dan zodat ik het kan verwerken op de site. Dan gaat de kennis niet verloren. Ook andere opmerkingen lezen we graag terug.


Mail