Start

© All rights reserved to Marks Kraam

Lampen


Fase

Philips: “Jacky Kennedy” lamp


Philips maakte niet alleen gloeilampen maar ook armaturen.
Als ik een prijs moet uitdelen voor het mooiste nederlandse ontwerp
van de twintigste eeuw dan gaat dit naar een Philips lampje van hoofd ontwerper van Philips Louis Kalff.
Het is een bijzonder elegant bureau lampje of dressoir lampje, minimalistisch,letterlijk licht en luchtig, briljant in de eenvoud.
Typerend voor de jaren 50 en tijdloos tegelijk, zoals een hoedje van Jacky Kennedy of een “de Givenchy” jurkje van Audrey Hepburn. Het lampje heeft een grijze kap met witte puntjes, maar soms grijs met bruin, een verkleuring?
Als het lampje goed is is het makkelijk 100 euro waard. Koop hem daar voor en u krijgt er nooit spijt van.




Spanje onder franco heeft weinig spectaculaire vormgeving gebracht. De koppies van de Spanjolen hingen naar beneden daar waar ze voor de burger oorlog zo fier vooruit keken, met Picasso Dali Miro en Gaudi.
Het toppunt van design voor de Spanjaarden was het namaken van Fiat’s. Een uitzondering daarop was een lampen fabriek in Madrid, FASE. FASE is de naam van de fabriek.
Ik weet er niet veel van, alleen dat ze vanaf begin jaren 60 zeer typerende lampen zijn gaan maken. Een FASE lamp herken je direct. Het zijn altijd bureaulampen. Ronde voet, een verticaal die schuin naar achteren loopt, een horizontaal die schuin naar boven loopt, een platte ronde lamp met daarin twee gloeilampen naast elkaar, afgeschermd door een glaasje of diffuser.

Onderop staat doorgaans Fase, Madrid.De prijs van een goed exemplaar, vaak mist het glazen plaatje of de diffuser, essentieel, ligt tussen de 150 en 300 euro, afhankelijk van type en de staat.

Philips: Jaren 50 lampen



Ontwerper in elk geval niet louis Kalff, wie wel? Het is nergens te vinden.

Philips ging uit van praktische industriele armaturen die hun gloeilampen moesten dienen.

Dit je houden aan de functie zonder poespas geeft in wezen het beste design. Men noemt de designer niet omdat men niet met design bezig

was, goed design is vooral geen design.

Centraal staat de gloeilamp, het armatuur is hulpstuk, achteraf heeft dit uitgangspunt de mooiste minimalistische lampen opgeleverd.





Louis Paulsen: Royal lamp van Arne Jacobsen



Arne Jacobsen ontwierp in 1956 deze lamp voor het Royal Sas hotel in Kopenhage. De lamp heeft 4 fittingen en is flink groot, een diameter van 50 cm. Je hebt ze ook nog van 38 cm diameter.
Ze zijn bij de beroemde Deense Lampen fabriek
van Louis Poulsen gemaakt en zijn zeer uitgebalanceerd in al hun eenvoud.
Geeft mooi licht, direct op de tafel maar dankzij de louvres ook in de kamer. Lamp wordt nog steeds gemaakt, kost dan rond de 750 euro,
tweedehands circa 200 euro, afhankelijk van de staat.





Hala: Pinokkio lampje van Busquet


Het minimalisme, uit nood geboren maar alras tot norm verheven, van de jaren 50 komt ook mooi tot uiting in de lampen van de lampen fabriek Hala, uit Zeist. De ontwerper in de jaren 50 was H.Th.J.A. Busquet, die een paar markante en amusante lampen heeft ontworpen. Die Busquet moet het leven niet al te serieus genomen hebben. Het bekendste is wellicht het Pinokkio lampje. Waarom dit lampje zo heet weet ik niet precies maar ik vermoed dat het te maken heeft met de neus van Pinokkio, die kon groeien bij leugens, zo ook dit lampje, door het staandertje te verplaatsen kan dit lampje meer of minder rechtop staan. Maar hij kon ook aan de muur. Het is een speels humoristisch lampje, een lampje met een knipoog.Een Pinokkio lampje is 50 euro waard mits in goede staat. Ze zijn er in de kleuren zwart rood geel en wit.Een andere serie lampen van Hala en Busquet is de zonne serie.


Ook al zo’n grappig vrolijk speels lampje, je hebt een binnen en een buitenlamp die je ten opzichte van elkaar kunt draaien. Hierdoor kun je de lichtval instellen. Zet je hem helemaal open dan schijnt het licht in zonnestralen je tegemoet. Je hebt ze in allerlei soorten, vloer lamp, dressoir lamp, bureaulamp, wandlampje, noem maar op.
Prijs: 25 euro voor een hanglampje. Tot om en nabij 200 euro voor een staande lamp.



Raak


De Amsterdamse lampen fabriek Raak is opgericht in de midden jaren 50 door de van Philips afkomstige Carel Lockhorn, samen met een aantal andere oud Philipsmedewerkers. W at opvalt is dat er nog steeds veel medewerkers zijn die met veel liefde en bevlogenheid terug denken aan die Raak tijd, Lockhorn moet een inspirerend leider zijn geweest. De jaren 50 Raak lampen lijken sterk op Philips en Hala lampen.

Begin jaren 60 kwam Frank Ligtelijn, geboren 1933, docent edelsmeden aan de Kunstacademie in Arnhem. Ligtelijn ontwierp in 1961 de vloerlamp Globe, de lamp was raak getroffen en was het begin van het kenmerkend Raak gezicht. Er kwamen andere Globe lampen, hanglamp en wandlamp. Het mooie van de Globe was de bol, niet van plastic maar van glas, blank of fume, afkomstig van het Duitse Pfeil & Putzler. Het is kenmerkend voor Raak, mooie goed afgewerkte materialen. Raak kreeg veel meer internationale allure dan bijvoorbeeld Hala, Hiemstra, Dijkstra, Anvia, meer



design, goede vormgeving heette dat. Daar staat tegenover dat Raak ook wat steriel aandoet, klinisch, hoewel, niet helemaal waar, Raak heeft ook behoorlijk wat absurde lampen, maar “cosy” is het eigenlijk nooit. Dit is ook wel weer goed begrijpelijk, Raak produceerde vooral voor projectinrichtingen, verzekeringskantoren, banken, bejaardentehuizen, zelfs ken ik een kerkje in Renswoude met Fuga, zie hier onder, aan de muur, de orgelpijpen zijn daar helemaal op hun plek. Als je voor projectinrichtingen gaat dan kom je al vlot op een wat zakelijker uitstraling.

De naam Raak is geen afkorting maar duidt gewoon op goed gevonden, lang gezocht maar hier is het Raak. De merknaam Raak was in de jaren 60 en 70 erg bekend, jammer genoeg niet als lampenfabriek maar als limonadefabriek, de ouderen herinneren zich vast nog wel de raak limonade. De architecten wisten Raak wel te vinden maar ook Raak wist de architecten vinden met hun lichtarchitectuur.

Ook een groot succes was de serie Fuga, op orgelpijpen gelijkende lampen, met twee fittingen aan de uiteinden. Je hebt ze in alluminium en koperkleur, 1, 3 of 5 voudig en in verschillende groottes, 40 cm hoog en zeldzaam, cm hoog.

Begin jaren 70 kwam Hermian Sneyders de Vogel naar Raak, leerling van Ligtelijn aan de Arnhemse kunstacademie, zij ontwierp een aantal bekende lampen, punt/komma, jin/yang in de strakke gepolijste Raak stijl , zie de diapresentatie hieronder. Ook een groot succes en een waar collectors item is bolide, zeer goed het begin jaren 70 tijdperk weergevend. Zie hieronder, de eerste foto. Jammer genoeg willen de louvres bij de lamp nog wel eens verkleurd zijn door de hitte van de lamp maar het blijft een erg mooi tijdsbeeld.

Een vloerlamp globe kost 175 euro, let op de drie rubbertjes op de ronde stang waar de bol op ligt, en let op de glasrand, die hoort gaaf of zo goed als gaaf te zijn.

Mark’s Kraam > Design info > Lampen

Pagina 1  2